दलालको फन्दामा परेर विभिन्न जिल्लाका २१ नेपाली तीन महिनाअघि सुडान पुगेका हुन् । सुडान पुर्याइएपछि फ्रेस सोप फ्याक्ट्रीमा दलालले काम मिलाइदिएका थिए । काठमाडौंमा मासिक पाँच सय अमेरिकी डलर तलब दिने सर्त राखिएको थियो तर सुडानमा एकदेखि दुई सय डलर मात्र दिइएको छ ।
'मानसिक र शारीरिक यातना दिइएको र सम्झौता गरेजति तलब नदिएको भन्दै सुडानबाट अच्युत विक र सञ्जीव परियारले हामीलाई सम्पर्क गरेका छन्,' राष्ट्रिय मानवअधिकार सरोकार केन्द्रका सदस्य अर्जुन शर्माले नयाँ पत्रिकासित भने, 'उनीहरूको जीवन नै खतरामा रहेछ, सरकारले पहल गरे उनीहरू रिहा भएर आउन सक्छन् ।'
त्यस्तै, परिवारजनले पनि उनीहरूलाई नेपाल फर्काउन परराष्ट्र मन्त्रालयमा निवेदन दिएका छन् । नेपालीलाई झुक्याएर अलपत्र पारेको आरोपमा तीनजनालाई प्रहरीले पक्राउ गरे पनि कूटनीतिक प्रक्रिया अघि बढेको छैन । आफन्तहरूकै उजुरीका आधारमा काठमाडौंबाट भारतको बाटो हुँदै सुडान लैजाने पक्राउ परेका भुवनसिंह धामी, शेरबहादुर रसाइली र जयश्वर सुनार महानगरीय प्रहरी परिसर हनुमानढोकामा थुनामा छन् ।
भारतको बाटोबाट गैरकानुनी रूपमा खाडी मुलुक जाने नेपालीलाई भारतले मुम्बैमा रोक्न थालेपछि 'भिजिट भिसा' बनाएर बिदेसिने कामदारको संख्या ह्वात्तै बढेको छ । 'मानवतस्करी भइरहेको छ, यसमा गम्भीर रूपमा ध्यान दिइएको छैन,' परराष्ट्र मन्त्रालयका एक उच्च अधिकारीले भने, 'सुडान केसमा पनि त्यही भएको हुन सक्छ, सरकारले उचित ध्यान दिन आवश्यक छ ।' उनले श्रम, गृह र परराष्ट्र मन्त्रालयले संयुक्त संयन्त्र बनाएर त्रिभुवन विमानस्थल अध्यागमन कार्यालयमा राखिनुपर्ने सुझाब दिएका छन् । 'अहिले विभिन्न सञ्जालबाट नेपालमा रहेका नागरिकलाई यहाँका दलालकै सहयोगमा विदेश पुर्याउने गरिएको छ,' उनले भने, 'यसमा सरकारले ध्यान दिनुपर्छ ।' उनले विशेषगरी खाडी मुलुकमा रहेका नेपाली दूतावासहरूमा त्यसरी गैरकानुनी रूपमा भागेर गएकाहरू पछि उद्धारमा पर्ने गरेको बताए ।
साहुले हैरान पारिसके - दीपा क्षेत्री
(दिनेश क्षेत्रीकी श्रीमती, स्याङ्जा)
स्याङ्जा, सतौं गाविस, वडा नं. ९, ठूलोस्वाँरा गएको माघ २४ गते २० जना साथीसहित काठमाडौंबाट उड्नुभएको हो । काम गर्ने ठाउँमा साहुले दुःख दिइरहेको छ, खान पनि दिएको छैन भनेर हामीसँग फोनमा भन्नुभएको थियो । अहिले त सम्पर्कसमेत भएको छैन ।
यहाँबाट दुई लाख ऋण लिएर जानुभएको हो । यहाँ साहुहरूले मलाई दिनदिनै घरमा आएर कराएर हैरान पारेका छन् । साह्रै दुःख भएको छ । आर्थिक अवस्था एकदमै कमजोर छ । एक हल लाग्ने मात्रै जमिन र एउटा घर छ । घरमा बूढाबूढी बा-आमा हुनुहुन्छ । उहाँहरू धेरै चिन्ता मानिरहनुभएको छ । छोरो कहिले आउला भनेर मलाई सोधिरहनुहुन्छ, तर मसँग कुनै जवाफ छैन ।
मेरा श्रीमान्ले जोसँग पैसा लिनुभयो, उनीहरूले पनि केही महिनाका लागि पैसा दिएका रहेछन् । साहुहरूले घर बनाउन लागेका रै'छन् । केही समयका लागि पो ऋण दिएको त सधैंका लागि कसरी दिन सकिन्छ भनेर उनीहरू कराइरहेका छन् ।
अहिले काठमाडौं पुगेर परराष्ट्र मन्त्रालयमा निवेदन दिएर फर्केका छौँ । त्यहाँका सरहरूले हामी पहल गर्छौं, नआत्तिनुहोला भन्नुभएको छ । तर, त्यति बिरानो मुलुकमा पुग्नुभएको छ । खै के हो ? रातभर निद्रा लाग्दैन ।
सरकारले पहल गरे छुट्थे : जीतबहादुर तामाङ
(शुक्र तामाङका जेठान, सिन्धुपाल्चोक)
गोंगबुमा भर्खरै नयाँ खोलिएको म्यानपावरबाट उहाँ जानुभएको हो । तर, नाम मलाई थाहा भएन । आर्थिक रूपमा जाने व्यवस्था मैले नै मिलाइदिएको हुँ । घरमा वृद्ध बुबा-आमा छन् । साधारण अध्ययन गरेको मान्छे हो मेरो ज्वाइँ । घरमा दाजु-भाउजू, श्रीमती र दुई छोरी छन् । उहाँले विदेश जानका लागि एक लाख ८० हजारजति खर्च गर्नुभएको छ । गाउँमा ऋण लिएर उहाँ त्यता लाग्नुभएको हो । काम भनेकोजस्तो पाइएन, पैसा दिएन, उल्टै बन्धक बनायो भन्नुहुन्थ्यो । मलाई गाह्रो भो भनेर अस्ति फोनमा भन्नुभएको थियो । घरको आर्थिक अवस्था एकदम कमजोर छ । दुबई हुँदै सुडान पुर्याएछ दलालले । सरकारले पहल गरे उनीहरू छुट्लान् कि भन्ने आशा छ ।
भान्जा बन्धकमा छन् : कुमार सापकोटा
(मामा, लक्ष्मण सुवेदी धादिङ, गुम्दी)
भाञ्जा बन्धकमा परेका छन् भन्ने खबर आएको छ, कुन अवस्थामा राखिएको छ- अत्तोपत्तो छैन । अहिले म पनि काठमाडौंमै छु । भाञ्जाको सुडानबाट रिहाइ गर्नका लागि पहल गर्न आएको हो । परराष्ट्र मन्त्रालय पनि गइयो । हेरौँ केही होला कि ?
सुडानमा बन्धक हुन बाध्य नेपालीहरू
नाम ठेगाना पासपोर्ट नम्बर
१) कुलप्रसाद सापकोटा बाग्लुङ ४४१०७०६
२) रामबहादुर क्षेत्री बाग्लुङ ४१३६४१९
३) मानबहादुर राना सुर्खेत ४६३९७७७
४) हरसिंह चुनारा सुर्खेत ४४७९४५२
५) अच्युत विक पर्वत ३२६०५१०
६) सञ्जीव परियार पर्वत ३२५९६१७
७) दिनेश क्षेत्री स्याङ्जा १९३७५२६
८) डम्बर परियार नवलपरासी ४१४७९३७
९) टीकाप्रसाद चौधरी नवलपरासी ४११३१०५
१०) शुक्र तामाङ सिन्धुपाल्चोक ४६३१३८१
११) बलबहादुर रानामगर धादिङ ४३४०२७५
१२) झंकबहादुर आले धादिङ ४२५९१२३
१३) भीमबहादुर राना धादिङ ४४५१७८२
१४) बोधबहादुर रानामगर स्याङ्जा ३१०२३०१
१५) दुर्गाबहादुर सुनार बाग्लुङ ३०६६९३१
१६) पदमबहादुर सुनार बाग्लुङ ४०३७२७६
१७) एकुवान गिरी खोटाङ ३४९६४०९
१८) नरबहादुर परियार बाग्लुङ ४५४६२०२
१९) लक्ष्मण सुवेदी धादिङ ३२६४४५२
२०) शम्भुप्रसाद भट्ट नवलपरासी ४६४५२९८
२१) हरि चमार नवलपरासी ४६४५३९६
भिजिट भिसाका नाममा मानवतस्करीः राजदूत पौडेल
कुवेतका लागि नेपाली राजदूत मधुवन पौडेलले गैरकानुनी ढंगले दैनिक ५ देखि १० जना नेपाली महिला कामदार कुवेत पुग्ने गरेको बताएका छन् । उनले दूतावास भर्खरै खुलेको र उद्धार गर्न समस्या भएको पनि बताए । 'नयाँ खुलेको दूतावास भएकाले पर्याप्त स्रोत र साधन छैन,' उनले इमेलमा नयाँ पत्रिकासँग भने, 'गैरकानुनी रूपमा यता आउने कामदारलाई रोकिनुपर्छ ।'
पटक-पटक आफूले परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत सरकारको ध्यानाकर्षण गराएको तर त्यसप्रति ध्यान नदिइएको बताए । 'दिनदिनै गैरकानुनी रूपमा घरेलु कामदारका रूपमा कुवेत आउने नेपालीको संख्या बढिरहेको छ,' राजदूत पौडेलले प्रतिप्रश्न गरे, 'यसखालको मानवतस्करी भइरहँदा पनि किन सरकार मूकदर्शक बनेको हो ?' नेपालकै वैदेशिक रोजगार ऐनमा रहेका गलत कानुनी प्रावधान र अध्यागमनका प्रक्रियाहरूकै कारण कामदारहरू घरेलु कामदारका रूपमा विदेश गइरहेको पनि उनले बताए ।
